Ephesus

Efes, Antik dünyanın en önemli merkezlerinden biri.  Selçuk sınırları içinde önemli bir Roma kenti. Celsus Kütüphanesi, Artemis Tapınağı ve Yamaç Evleri ile görülmesi gereken muhteşem bir antik kent.

Efes_1 Hititler Döneminde kentin adı Apasas’tır. M.Ö. 1050 yıllarında Yunanistan’dan gelen göçmenlerin de yaşamaya başladığı liman kenti Efes, M.Ö. 560 yılında Artemis Tapınağı çevresine taşınmıştır. Bugün gezilen Efes ise, Büyük İskender’in generallerinden Lysimakhos tarafından M.Ö. 300 yıllarında kurulmuş.  Hellenistik ve Roma dönemlerinde en görkemli zamanlarını yaşayan Efes, Asya eyaletinin başkenti ve en büyük liman kenti olmuş. Efes tarihi boyunca birçok kez yer değiştirdiğinden kalıntıları geniş bir alana yayılır. Yaklaşık 8 km²lik bir alanı kaplamaktadır. Efes Antik Kenti ’nin, alt ve üst olmak üzere iki kapısı bulunuyor.Gezilecek çok yer olduğu için uzun bir zaman ayrılmasında fayda var. Kazı çalışmaları 1863′lerden beri devam etmekte. Çalışmalar değişik zamanlarda İngiliz ve Avusturya’lı arkeologlar tarafından gerçekleştirilmiş. efes_7 efes_5 İçeri girdiğiniz an itibari ile zamanında ne kadar muhteşem bir şehir olduğunu düşünüyorsunuz. Bugün bile birçok yapı sapasağlam durmakta. Gezdiğiniz an itibari ile o ihtişamı ve görkemi hissediyorsunuz. Antik kentte en önemli mekanlar Kuretler Caddesi etrafında toplanmış. efes_14 Bu uzun cadde Herakles Kapısı’ndan başlayarak Celsus Kitaplığı’na kadar uzanıyor.  Şu anda geriye pek fazla birşey kalmamış olsada dükkan, ev ve diğer sosyal mekanların kapıları tabanları mozaikli ve üzerleri örtülü sütunlu galerilere açılıyormuş. Efes (1 of 3) Üst kapıdan girişte sizi Devlet Agorası karşılıyor. Çevresinde kentin resmi binaları yer aldığı için bu ad ile anılıyor. Devamında sizi küçük bir tiyatro karşılıyor. Namı diğer Bouleuterion. Burada hem kent meclisinin oturumları hemde müzik gösterileri ve yarışmalarda yapılıyormuş. Zamanında dini törenler için kullanılan Dini Alay yolundan aşağıda doğru indiğinizde sizi öncelikle Memmius Anıtı karşılıyor. Romalı bir dikatatör olan Sulla’nın torunu Gaius Memmius için yapılmış. Bu anıtın karşısında geniş bir alana ulaşıyorsunuz. Burda da karşınıza Efes’te bir imparator adına yapılmış ilk tapınak olan Domitian Tapınağı çıkıyor. Bu yapı kentin en güzel ve en merkezi yerinde bulunmakta. Ve sonunda meşhur Kuretler Caddesine bakıyoruz. Caddenin sonunda bütün görkemi ile Celsus Kitaplığı size yüzünü gösteriyor. Kitaplığa ulaşıncaya yolun özellikle yolun sağında dizilmiş diğer şahaserleri de görmeniz lazım. İlk olarak karşınızda Trajan Çeşmesi. Eski heybetli görünümünü kaybetsede şu hali ile bile sizi etkiliyor. efes_11 Caddenin en güzel yapılarından biride Hadrian Tapınağı. İmparator Hadrianus adına, anıt tapınak olarak inşa ettirilmiş. Kuretler Caddesi ile Mermer Caddesi’nin kesiştiği noktada bulunan kitaplık M.S.135 yıllarında Asya Konsülü Julius Aguila tarafından babası G.J.Celsus Polemanus için inşa edilmiş . Roma mimari özelliklerini tümüyle yansıtan yapının ön cephesinin dekorasyonu, devrinin en güzel örnekleri arasında yer alıyor. Ön cephe kolonları arasında yer alan dört kadın heykeli ”Akıl”, ”Kader”, ”İlim” ve ”Erdem” öğelerini sembolize ediyor. Maalesef Bu heykellerin orijinalleri bugün Viyana Müzesinde bulunmakta. efes_8   efes_9 DSCF2028 Efes’teki diğer bir ilginç yapıda kitaplığın karşısında bulunuyor.  M.S.1. yüzyıla tarihlenen Aşk Evi.  Aşk Evinde bulunan mozaik kız portreleri bu evde çalışan kızlara ait olduğu sanılmaktadır. Ayrıca Aşk Evinin duvarları içinde bugünün modern klima sistemine eşdeğer bir soğutma ve ısıtma sisteminin bulunması son derece ilginç. Burada şarap mahzenleri, dev ocaklar, hamamlar, havuzlar, yatak odaları, konferans salonları ile muhteşem bir kütüphanesi bulunduğu uzmanlar tarafından söylenmektedir. Mermerler Caddesinden harabelerinin en güzel yapılarından biri olan tiyatro’ya doğru ilerliyoruz. efes_3 25,000 kişilik olan bu dev yapı günümüze kadar sağlam kalmış. Tiyatronun inşaatı İmparator Trianus M.S. 98-117  de tamamlanmış. Tiyatro da şu an bile bir çok stadyum vb yerde bulunmayan geniş giriş kapıları mevcut.efes_4

Yazılar buradan alınmıştır.  

Leave a comment